Sluit je aan

Neem eens een kijkje op Twitter, Facebook en LinkedIn.

TwitterFacebookLinkedInWhatsApp

Of sluit je aan bij een van onze besloten groepen.

Facebook Facebook-groep algemeen

Facebook Facebook-groep jongeren

Facebook Facebook-groep volwassenen

Facebook

Facebook-groep partners van Touretters

Twitter

StichtingGTS: RT @PGOsupport: De patiëntenbeweging is heel succesvol. Informatievoorziening en lotgenotencontact zijn in goede handen. Maar er wordt méér…
StichtingGTS: @Yanaika_Zomer Sorry dat jij hier nu steeds tussenzit! We waren erg blij met je reactie :)

Webshop

In onze webshop vindt u diverse publicaties over de symptomen, oorzaken en behandeling van het syndroom van Gilles de la Tourette. Gratis voor donateurs!

Agenda

Naar de agenda

Tourette en taal

Volgen vocale tics netjes de taalregels? In welke taal ticcen tweetaligen? Bestaan er ook tics met woorden in gebarentaal? En welke taalproblemen komen voor bij mensen met Tourette? Over Tourette en taal valt meer te vertellen dan we dachten.

Vocale tics ontstaan vanuit dezelfde neuro-linguïstische mechanismen als spraak. Vocale tics die woorden bevatten volgen meestal netjes de taalregels, wat een bepaalde ticselectie suggereert. Maar welke tics wel of niet door deze selectie komen en de taalkundige mechanismen die daarachter schuilgaan worden nog steeds slecht begrepen. Onderling begrijpen mensen met Tourette vaak heel goed van elkaar waarom een bepaalde tic het ‘goed doet’. Het lijkt erop dat bepaalde klanken ‘lekkerder ticcen’. Bij coprolalie zijn de uitingen van scheldwoorden sterk afhankelijk van de cultuur en regio waarin iemand leeft. De woorden die in die culturele context het minst sociaal acceptabel zijn, komen het makkelijkst door de ticselectie.

Ook de omgeving heeft een sterke invloed op de inhoudelijke vorm van vocale tics. Tweetalige mensen schakelen soms over op een andere taal in hun vocale tics wanneer ze van huis gaan. Sommige mensen hebben een apart tic-repertoire in specifieke situaties, dat getriggerd lijkt te worden door de situatie of een bepaald persoon. Zo vertelt een kale therapeut dat verschillende kinderen met Tourette die hij in zijn behandelkamer ziet opeens een tic krijgen waarbij ze bijvoorbeeld ‘glimmend hoofd’ roepen. Een symptoom dat deze therapeut goed kan begrijpen, maar dat bij anderen makkelijk problemen zou kunnen geven. Ook imitaties van de taal van anderen komen voor, zoals taalmaniertjes of verkeerd uitgesproken woorden.

Bijzonder om te vermelden is dat ook in schrift en gebarentaal tics kunnen voorkomen, die de taal beïnvloeden. Zo kan de drang om obscene gebaren en woorden te uiten of te spellen even sterk en beschamend zijn in gebarentaal. Ook hierbij worden dan pogingen gedaan om de tic te ‘verhullen’ of ‘om te buigen’ naar een ander gebaar.

Ook de timing van tics lijkt bepaalde regels te volgen. Zelden worden vocale tics midden in een woord of zinsdeel geuit. Meestal komen ze op tijdens pauzes tussen twee grotere delen van een verhaal. Ook worden tics vaak geuit bij veranderingen in intonatie of nadruk. Maar omdat ze zelden betekenis toevoegen aan het verhaal breken ze weldegelijk de inhoudelijke regels van de spraak, wat ze vaak erg storend maakt.

Mensen met Tourette hebben een grotere kans op spraak- en taalstoornissen dan anderen, zoals stotteren, afwijkingen in de stem, het ritme, de klemtoon of intonatie. De schattingen lopen uiteen. Van de mensen met Tourette zou 7.7% tot 31% last hebben van problemen met vloeiend spreken. Spraakproblemen in combinatie met Tourette lijken een teken te zijn van een complexere problematiek, waarbij vaker andere aandoeningen meespelen. Ook zijn er aanwijzingen gevonden dat taalexpressie en taalbegrip bij Tourette bemoeilijkt kunnen zijn.

Daarnaast komen ook leerproblemen vaker voor, die (deels) lijken samen te hangen met taalproblemen. Kinderen met Tourette gaven in een onderzoek aan meer moeite te hebben met formuleren van taal. Ze hebben meer moeite met het zich uiten in woorden, het opnemen van gesproken taal en met geschreven taal. Ook het vinden van de juiste woorden, lezen, stotteren en het zeggen van bepaalde letters werden vaker genoemd als probleem door kinderen met Tourette. 

Bron: Burd, L. Language and Speech in Tourette Syndrome: Phenotype and Phenomenology. (2014) Curr Dev Disord Rep Published online by Springer, 27 aug 2014. DOI 10.1007/s40474-014-0027-1